In zowat alle landen staan budgetten voor gezondheidszorg onder zware druk. De hoofdreden is de toevloed van dure technologie. Daarom stelden vele landen onderzoeksbureaus in om de objectieve waarde van deze technologieën te bepalen. In één van haar jongste rapporten beschrijft het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) de waarde van het plaatsen van een stent in de halsslagader.
Een vernauwing van de halsslagader is een belangrijke oorzaak van beroerte. In de jaren '50 werd een chirurgische interventie ontwikkeld om de halsslagader te opereren. Deze operatie veroorzaakte niet zelden wat ze wil voorkomen: een beroerte. Ze had daarom een slechte reputatie. Dat veranderde dramatisch in de vroege jaren '90. 'Evidence based medicine' toonde dat ondanks de schade van deze interventie, de baten veel groter waren. Dit gold voor patiënten met symptomen. Behandelingen bij patiënten zonder symptomen leveren aanzienlijk minder baten op. Daardoor bestaat de kans dat de interventie meer kwaad doet dan goed.
Sinds de jaren '80 en '90 werd er geëxperimenteerd met angioplastie ('openblazen' met een kleine ballon) en stenten in de verstopte halsslagader. De resultaten bleven slecht, om dezelfde reden: er traden teveel beroertes op. Dit veranderde toen nieuwe technieken voor het stenten werden ontwikkeld, waarbij eerst een beschermend filtertje of ballonnetje werd opgevoerd. Deze interventie, PCAS ('Protected Carotid Artery Stenting') is een ernstige concurrent voor de open heelkundige ingreep.
Een systematisch literatuuronderzoek toonde echter dat PCAS (nog) niet meer doeltreffend is dan de open heelkundige ingreep. Daardoor is PCAS zeker duurder: de stents met bescherming kosten veel. PCAS is dus enkel van toepassing bij patiënten die dringend een ingreep nodig hebben, maar waarbij chirurgie geen optie is. Overigens weten we evenmin of PCAS dan beter is dan afwachten. PCAS afschrijven wegens niet doeltreffend is evenmin terecht, omdat PCAS een veelbelovende technologie is. PCAS kan snel goedkoper worden, naarmate de technologie beter beheerst wordt. Beroertes zijn erg duur en ingrijpend voor de patiënt en zijn familie, en iedere voorkomen beroerte bespaart de gemeenschap veel geld.
Daardoor bevat het KCE advies grofweg drie delen:
- De invoering van dure en experimentele technologie stelt ethische problemen aan de gemeenschap en arts. De patiënt moet degelijk geïnformeerd worden, maar het is niet duidelijk wat dat inhoudt, en wie deze informatie moet geven. Het KCE stelt voor dat de Hoge Raad voor Biomedische Ethiek van België hierover een advies geeft.
- Het rapport beveelt aan dat PCAS beschikbaar wordt gesteld aan die patiënten die zeker baat hebben aan een ingreep, maar waar heelkunde geen optie is. Eén ziekenhuis is dan meer dan voldoende.
- Om te leren uit experimenten, dienen deze te gebeuren in goed gecontroleerd wetenschappelijk onderzoek. Het is wenselijk dat enige Belgische centra zich aansluiten bij de grote onderzoekstrials die PCAS vergelijken met de open ingreep.
