Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) ging na wat er nodig is om een Belgisch kwaliteitssysteem voor kankerzorg in de steigers te zetten. De uiteindelijke bedoeling is om hiermee de kwaliteit van de kankerzorg meetbaar te verbeteren. De belangrijkste elementen voor een dergelijk systeem blijken aanwezig te zijn in België, maar er is behoefte aan meer samenhang en sturing. Verder bouwend op dit rapport kan er nu een concreet scenario worden uitgewerkt, waarin de rol van alle betrokkenen moet worden bepaald.
De behandeling van kanker is de voorbije jaren veel doeltreffender geworden. Toch blijft het een gevreesde aandoening, en de Belgische kankerpatiënt rekent terecht op een zorg van goede kwaliteit. Uit KCE-studies over rectum- (augustus 2008), borst- en teelbalkanker (december 2010) blijkt dat er nog ruimte voor verbetering is, en dat er tussen de ziekenhuizen mogelijk een kwaliteitsverschil bestaat.
Het Nationaal Kankerplan wil dit aanpakken en de algemene zorgkwaliteit van kanker verbeteren door het opzetten van een duurzaam en overkoepelend kwaliteitssysteem. Het KCE ging na wat hiervoor nodig is. De noodzakelijke elementen zijn vandaag aanwezig in België, maar een betere integratie en coördinatie tussen de verschillende actoren is nodig.
Ontwikkelen van klinische praktijkrichtlijnen en kwaliteitsindicatoren, verzamelen en analyseren van gegevens, en geven van feedback aan de zorgverleners
Klinische praktijkrichtlijnen zijn een eerste noodzakelijk instrument voor een kwaliteitssysteem. Ze bevatten wetenschappelijk gefundeerde aanbevelingen voor de behandeling van bepaalde aandoeningen. Hierdoor kunnen zorgverleners met volledige kennis van zaken kiezen tussen de verschillende behandelopties.
Met behulp van de daarmee samengaande kwaliteitsindicatoren (vb. correct gebruik van de aanbevolen behandeling, overleving op 5 jaar, herval, …) kan men nagaan of de zorgverleners ook effectief de praktijkrichtlijnen opvolgen en het beoogde resultaat behalen. Zo ontwikkelde het KCE, samen met het College voor Oncologie en de Stichting Kankerregister, al richtlijnen en kwaliteitsindicatoren voor rectum-, borst-en teelbalkanker. In de toekomst zal dit ook voor andere soorten kanker gebeuren.
Feedback geven aan zorgverleners over hun eigen resultaten op basis van de kwaliteitsmetingen is essentieel voor een duurzaam kwaliteitssysteem. Een dergelijke individuele feedback is echter zeldzaam in België en de ervaringen ermee zijn nog schaars. Cruciaal is vooral dat, wanneer feedback wordt gegeven, er ook echt iets mee wordt gedaan, en dat de zorgverleners bijsturen of bijgestuurd worden waar nodig. Beleidsmakers kunnen bijvoorbeeld belonende of sanctionerende maatregelen nemen. Dit gebeurt vandaag tot op zekere hoogte al via de inspectie en erkenning van ziekenhuizen en diensten (bvb. van borstklinieken).
Om de kwaliteit van de kankerzorg te kunnen meten en opvolgen zijn betrouwbare gegevens nodig. Het Kankerregister, dat over een nationale databank van alle kankergevallen beschikt, speelt hierbij een onmisbare rol.
Volgende stap: een concreet scenario
Een concreet scenario moet nu worden uitgewerkt waarbij de rol van elk van de spelers (artsen, beleidsmakers, ziekenhuizen, administraties, …) en de doelstellingen van het systeem duidelijk worden bepaald. Hierbij moet rekening worden gehouden met de competenties en wettelijke basis van elke betrokkene.
