Naast het griepvaccin zijn ook antivirale geneesmiddelen tegen het griepvirus ontwikkeld. Door het dodelijke vogelgriepvirus en de angst voor een pandemie kwamen die laatste volop in de belangstelling. In samenwerking met Domus Medica (Vlaamse Vereniging van Huisartsen) en de universiteit en UZ Gent onderzocht het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) bij wie en wanneer deze middelen best worden gebruikt. Bij seizoensgriep is een veralgemeend gebruik niet aan te bevelen. Het mogelijke nut van deze middelen bij een pandemie is niet gekend.
Griep is een jaarlijks terugkerend fenomeen. Gezonde personen zijn er meestal na een weekje uitzieken van verlost. Bij hoogbejaarden en personen met een zwakke gezondheid (long- en hartziekten, diabetici, …) kan griep ernstige verwikkelingen en zelfs het overlijden als gevolg hebben. Bij deze hoogrisico groep is de jaarlijkse preventieve vaccinatie vrij goed ingeburgerd.
Behandelen en voorkomen van seizoensgriep
De antivirale middelen voor griep werden ongeveer tien jaar geleden ontwikkeld. Tamiflu wordt ingenomen en Relenza wordt geïnhaleerd. Gebruikt voor behandeling verkorten ze de griepsymptomen gemiddeld met één dag indien de behandeling gestart werd binnen de 2 dagen na de eerste symptomen. Een veralgemeend gebruik van deze geneesmiddelen voor behandeling van griep wordt niet aanbevolen gezien er geen bewijzen zijn dat ernstige verwikkelingen (longontsteking) en overlijdens vermeden worden. Enkel bij hoogrisicopatiënten met een verzwakte gezondheid kan de arts overwegen ze in te zetten voor behandeling. Voor preventief gebruik is eenzelfde selectief gebruik aangewezen.
In bejaardentehuizen en ziekenhuisafdelingen kadert het gebruik van deze middelen, ook voor het voorkomen van griep, best binnen het lokale plan voor controle van infectieziekten.
Soms zorgen de middelen voor bijwerkingen, zoals misselijkheid (Tamiflu) en astma aanvallen bij astmapatiënten (Relenza). Recent nog werd in de U.S. gewaarschuwd voor gedragsstoornissen, in zeldzame gevallen gezien na inname van Tamiflu. Een ander nadeel van veelvuldig gebruik van antivirale middelen is ontwikkeling van resistentie bij het virus, waardoor het geneesmiddel zijn werkzaamheid verliest.
Grieppandemie
Vele landen, waaronder België, hebben een pandemie-plan ontwikkeld voor het eventuele geval er zich een nieuwe grieppandemie mocht voordoen. In de meeste landen is een voorraad antivirale middelen aangelegd, zo ook in België. Het geplande gebruik van de voorraad verschilt van land tot land. De meeste landen waaronder België opteren voor behandeling van grieppatiënten en niet voor preventief gebruik. Volgens het KCE kan bij een niet te zware pandemie een deel van de voorraad ook preventief gebruikt worden.
Het blijft onmogelijk te voorspellen welke virusvariant voor een volgende pandemie zal zorgen en wanneer. De huidige vogelgriep is een mogelijke voorloper. De werkzaamheid van de antivirale middelen bij de vogelgriep is nog onvoldoende gekend. Wel is er al resistentie gemeld. Een reden te meer dus om niet alle heil van antivirale middelen alleen te verwachten en er spaarzaam mee om te springen.
