Sinds 2003 mogen ziekenhuizen patiënten een persoonlijke bijdrage van 12,50€ aanrekenen voor het gebruik van de spoedgevallendienst. De bedoeling hiervan is de patiënt te 'responsabiliseren'. Sinds kort is de inning van een forfait ten bedrage van 9,50€ (of 4,75€ voor patiënten met een voorkeursregeling) verplicht. Zijn deze maatregelen een stap in de juiste richting om het oneigenlijke gebruik van spoedgevallen bij te sturen?
De vraag is complex, omdat de verschillende betrokken partijen een ander beeld hebben over spoedgevallendiensten: beleidsmakers hebben andere doelstellingen voor ogen dan (urgentie)artsen. Patiënten hebben hun verwachtingen en gewoontes. Het gebruik maken van spoedgevallendiensten is een complexe zaak die niet kan herleid worden tot een banale geldkwestie. Voor welbepaalde sociale categorieën kan het innen van een persoonlijke bijdrage ook ongewenste gevolgen hebben.
Het onderzoek van het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) in samenwerking met de UCL, de UGent en de UA, stelt vast dat patiënten de beleidsmaatregel nauwelijks kennen, en een bijzonder vaag beeld hebben van wat ze zelf moeten betalen. Ze stappen naar spoedgevallendiensten omdat hun probleem hen zelf dringend lijkt en omdat ze denken dat de daar aanwezige artsen hen het best kunnen helpen. Bijkomend speelt dat spoedgevallen 7 dagen op 7, de klok rond, makkelijk bereikbaar en toegankelijk zijn. Dat is niet altijd het geval voor een huisarts. Opvallend is bijvoorbeeld dat veel patiënten op spoedgevallendiensten niet eens hebben overwogen om naar de huisarts of wachtdienst te stappen. Beeldvorming, gewoontegedrag, en gebrek aan kennis bij het grote publiek over de alternatieven bepalen dus mee het keuzegedrag.
Patiënten zijn overigens niet als enige verantwoordelijk voor een al dan niet efficiënt gebruik van deze dienst. Een opgelegde persoonlijke bijdrage van 12.5 of 9.5 euro met slechts beperkte te verwachten impact zal niet volstaan om het probleem te verhelpen.
Willen beleidsmakers burgers aansporen om de spoedgevallendiensten minder te belasten met ongepaste zorgvragen, zal er meer werk moeten gemaakt worden van alternatieve eerstelijnszorg die even toegankelijk en beschikbaar is. Ook zorgverstrekkers moeten meer verantwoordelijkheid nemen om het ongepaste gebruik van spoedgevallendiensten bij te sturen. Primordiaal dient meer ingespeeld worden op de beeldvorming bij het grote publiek over de dienstverlening waarvoor spoedgevallendiensten bedoeld zijn.
