Preventie van hartziekten: stoppen met roken een must. Medicatie niet altijd zinvol en nut van voedingssupplementen twijfelachtig

  • 2 april 2007

Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) zet in samenwerking met Domus Medica de wetenschappelijke stand van zaken voor primaire preventie van hart- en vaatziekten in België op een rij. Primaire preventie is het voorkomen van aandoeningen bij in principe gezonde personen. Het risico voor hart- en vaatziekten hangt samen met een reeks factoren. Het risico moet daarom globaal bekeken worden en niet per risicofactor apart. Rookstop is de meest kosteneffectieve maatregel en is zelfs kostenbesparend. Bij niet rokers met een hoog risico is lage-dosis aspirine meer kosteneffectief dan de cholesterolverlagende statines. Een volgehouden vetarm dieet wordt aanbevolen. Van voedingssupplementen is het nut niet bewezen. 

Hart- en vaatziekten zijn doodsoorzaak nummer 1 in België. Jaarlijks sterven bijna 40.000 Belgen eraan. Ze brengen ook een grote ziektelast teweeg. Primaire preventie is dus belangrijk. Het is het meest zinvol bij diegenen die het grootste risico lopen. Het moet ook veilig zijn: het is niet de bedoeling dat gezonde mensen er ziek door worden.

Het risico voor hart- en vaatziekten hangt samen met verschillende factoren. De voornaamste zijn leeftijd, geslacht (man), roken, bloeddruk, cholesterolniveau en obesitas. Het risico moet globaal bekeken worden en niet per risicofactor apart. Iemand met een hoog cholesterolgehalte zal bijvoorbeeld pas een hoog risico lopen als hij ook een hoge bloeddruk heeft. Het is wel nuttig om de risicofactoren te proberen te beïnvloeden. Aan leeftijd en geslacht kunnen we uiteraard niets veranderen, maar stoppen met roken is een duidelijke prioriteit.

Van de vele soorten diëten verkleint enkel een dieet arm aan verzadigde vetten effectief het risico, maar alleen als het volgehouden wordt. Voor andere diëten - en ook voor de diverse voedingssupplementen die vandaag actief gepromoot worden - zijn er geen bewijzen dat ze het optreden van hart- en vaatziekten verkleinen. Dit is uiteraard geen pleidooi voor een inactieve levenswijze zonder aandacht voor evenwichtige voeding. Er zijn voldoende andere redenen om een gezonde levensstijl verder te blijven propageren.

Van de preventie met geneesmiddelen is een lage-dosis aspirine het meest kosteneffectief. De veel gebruikte statines zijn dat voor de meeste mensen nauwelijks, behalve bij mannen boven de 60 jaar met een hoog risico op hart- en vaatziekten en als de jaarlijkse prijs lager dan € 90 ligt.

Wanneer is primaire preventie met geneesmiddelen verantwoord?
Primaire preventie betekent het behandelen van een risico bij gezonde personen. Hoe hoger dat risico, hoe meer gezondheidswinst er kan behaald worden. Het is daarom belangrijk af te wegen wie er in aanmerking komt en vanaf welk risiconiveau.

In richtlijnen in binnen- en buitenland worden voor het 10-jaar risico voor sterven door hart- en vaatziekten drempels gebruikt gaande van 5 tot 10%. Een keuze is arbitrair maar men moet de mogelijk te behalen gezondheidswinst bij gebruik van geneesmiddelen ter preventie afwegen tegen gezondheidseconomische overwegingen en de kost voor de maatschappij. De terugbetaling van statines door het RIZIV is bijvoorbeeld gekoppeld aan minimaal 5% risico.

Het bepalen van deze drempel is een beleidskeuze. Daarom neemt het KCE hierover geen standpunt in. Het beveelt een toekomstige bredere maatschappelijke discussie over dit onderwerp aan.

GERELATEERDE LINKS
CONTACTPERSOON
Gudrun Briat
+32 (0)2 287 33 54
+32 (0)475 274 115
JAARVERSLAG